پەنابەری لە نەمسا – پرسیارە ئاساییەکان

Asylum is legal protection granted by a country to someone who faces persecution in their home country. The persecution does not have to have already occurred; it may be feared in the future. In Austria, you can apply for asylum if you are persecuted because of:

• ڕەگەزەکەت
• ئایینەکەت
• نەتەوەی تۆ
• بیروباوەڕە سیاسییەکانتان
• ئەندامێتی تۆ لە گروپێکی کۆمەڵایەتی دیاریکراودا – لەوانەش بوون بە LGBTIQ (لەشفرۆش، هاوڕەگەزباز، دووڕەگەز، ڕەگەزگۆڕاو، ئینتەرسێکس، یان کەیر)

ئێمە بە تایبەتی یارمەتی ئەو کەسانە دەدەین کە لە وڵاتەکەی خۆیاندا ڕووبەڕووی گۆشەگیری دەبنەوە بەهۆی ئاراستەی سێکسی یان ناسنامەی ڕەگەزییانەوە.

گۆشەگیری دەتوانێت بریتی بێت لە:

• دەستگیرکردنی ئارەزوومەندانە
• توندوتیژی لەلایەن دەسەڵاتداران یان کەسانی تایبەتەوە (کاتێک دەوڵەت ناتپارێزێت)
• جیاکاری
• ئەشکەنجەدان یان مامەڵەی دڕندانە
• هەڕەشەی توندوتیژی جەستەیی یان مردن
• یەکێک لە مەرجە سەرەکییەکان بۆ پێدانی مافی پەنابەری ئەوەیە کە ناتوانیت پارێزگارییەکی پێویست لە بەرپرسانی وڵاتی خۆت وەربگریت – یان لەبەر ئەوەی کە ناتوانن یان ئامادە نین تۆ بپارێزن.

بەداخەوە، نەخێر. کەس ناتوانێت گرەنتی ئەوە بدات کە ئایا تۆ دەیکەیت یان نا:

• مافی پەنابەری بێت
• دیپۆرت بکرێتەوە بۆ وڵاتی خۆت یان وڵاتی سێیەم
• ڕێگە بدرێت لە نەمسا بمێنێتەوە

Why not? These decisions are made only by Austrian authorities after reviewing your complete case. You cannot apply for asylum before arriving in Austria (for example, by email or at an embassy).
هەرچۆنێک بێت، هەندێک نیشاندەر هەن کە دەتوانن یارمەتیدەر بن:

• پراكتیزەكردنی پەنابەری ئێستا بۆ ئەو كەسانەی لە وڵاتەكەتەوە هەن
• بڕیارەکانی ئەم دواییەی دادگا
• The political situation in your home country

For more detailed information about asylum practices for LGBTIQ people from your specific country, contact us directly.

دەرئەنجامەکانی جیاوازن بەپێی وڵاتی ڕەسەنت.

بەگشتی:

• ئەو وڵاتەی کە پەنابەری پێدەبەخشێت قەدەغەت دەکات بگەڕێیتەوە بۆ وڵاتی خۆت
• دەسەڵاتدارانی نەمسا never وڵاتی زێدی خۆت ئاگادار بکەرەوە کە تۆ داوای مافی پەنابەری دەکەیت
• بەڵام ڕەنگە زانیارییەکان لە ڕێگەی سەرچاوەی ترەوە بناسرێن

دەرئەنجامە ئەگەرییەکان ئەگەر وڵاتی وڵاتەکەت بۆی دەرکەوت:

• لەوانەیە ڕەگەزنامەت لەدەست بدەیت
• لەوانەیە ڕووبەڕووی لێپێچینەوەی تاوانکاری ببیتەوە
• Your relatives may face pressure

For detailed information about possible consequences in your specific country, we recommend consulting local legal advisors or human rights organizations from your home country.

ئەوەی دەبێت هەتبێت:
هیچ! هیچ بەڵگەنامەیەکی ئیجباری نییە کە داوای پەنابەری بکەیت.

چی دەتوانێت یارمەتی کەیسەکەت بدات:

لە کاتی رێکاری پەنابەریدا، دەسەڵاتدارانی نەمسا پێویستە پشتڕاستی بکەنەوە کە چیرۆکەکەت جێی متمانەیە. بۆیە ئەگەر بتوانی پێش گەیشتن بەڵگەی گۆشەگیری بەدەست بهێنیت، ئەوە یارمەتیدەرە بۆ هێنانی:

بەڵگەی گۆشەگیری:

• بڕیارەکانی دادگا یان کارگێڕی
• بڕوانامە و لێدوان
• پشتگیری نامەکان لە ڕێکخراوەکانەوە
• ڕاپۆرتی پزیشکی
• وێنە یان بەڵگەنامەی تر

گرنگ: You don’t need original documents. You can provide evidence later as photos or copies. It’s generally helpful to bring any personal documents you have:

بەڵگەنامەکانی ناسنامە:

• ناسنامە و پاسپۆرت
• بڕوانامەی لەدایکبوون
• بەڵگەنامەکانی تری باری مەدەنی (بۆ نموونە، بڕوانامەی گۆڕینی ناو)

پەروەردە و کار:

• بڕوانامە و بڕوانامەی قوتابخانە
• بەڵگەنامەکانی ئەزموونی کار
• بڕوانامەی شارەزایی زمان

تەندروستی:

• تۆماری پزیشکی

Tip: If possible in your country, having an apostille on documents like birth certificates, diplomas, etc. can be helpful. These documents will be useful later for education, employment, and daily life if you stay in Austria.

بڕە پارەکە بەندە بە چەند زوو پلانت هەیە دوای گەیشتنیان داوای پەنابەری بکەیت.

ئەگەر دوای ماوەیەکی کەم لە گەیشتن داواکاری پێشکەش بکەیت (زۆربەی خەڵک دەیکەن):

• نەمسا شوێنی نیشتەجێبوون و خواردن و بڕێکی کەم لە پارەی گیرفان دابین دەکات
• هەروەها چاودێری تەندروستی وەردەگریت، لەوانەش چاودێری تایبەتمەند بۆ کەسانی ڕەگەزگۆڕاو ئەگەر پێویست بوو
• تۆ پێویستت بە پارەیەکی زۆر نییە

گرنگ: Large amounts of cash brought at the time of your asylum application are confiscated by authorities and later given back to you gradually as pocket money.

ئەگەر مافی چوونە ناو نەمساتان هەیە:
سەلامەتتر و متمانەپێکراوترە بۆ داوای پەنابەری after بەزاندنی سنوور (کۆنتڕۆڵکردنی پاسپۆرت) لە بنکەیەکی پۆلیس. تۆ مافی زیاترت هەیە و بەم شێوەیە گەرەنتی دەکەیت.

ئەگەر دەتەوێت داوای مافی پەنابەری بکەیت لە ناوچەی ترانزێت، تکایە:

>> پێشوەختە پەیوەندیمان پێوە بکە لەگەڵ:

• چاوەڕوانکراوی هاتنت بەروار و کات
• نیازی تۆ بۆ داوای پەنابەری
• زانیارییەکانی پەیوەندیکردنی ئێستات (Whatsapp، Signal، یان Telegram)

>> لە پەیوەندیدا بمێنەرەوە لەم ماوەیەدا و نوێمان بکەرەوە لە دۆخی خۆت

>> بە خێرایی کار بکە the airport procedure moves quickly, and delays can result in swift deportationWe protect asylum seekers’ rights whether you apply after officially entering Austria or in the transit zone. However, timing is crucial at the airport. The airport procedure moves quickly, and delays can result in swift deportation.

ئێمە مافی پەناخوازان دەپارێزین جا تۆ دوای چوونە ناو نەمسا یان لە ناوچەی ترانزێت داواکاری پێشکەش بکەیت. بەڵام کاتی یاریکردن لە فڕۆکەخانە زۆر گرنگە.

Typically, you apply at a police station. In Vienna, there is a special department for asylum applications. It is located at Hernalser Gürtel 6-12, 1080 Vienna

لە کاتی داواکارییەکەدا:

• وەرگێڕێک بە زمانی زگماکی خۆت دابین کراوە
• دەتوانن نوێنەری یاسایی لەگەڵ خۆتان بهێنن (دەبێت پارێزەریان هەبێت)
• دەتوانیت "کەسێکی متمانەپێکراو" لەگەڵ خۆت بهێنیت بۆ پشتگیری (بەڵام ناتوانن چالاکانە بەشداری بکەن)چی ڕوودەدات:
  ئەفسەرێکی پۆلیس زانیاری سەرەتایی لەبارەی تۆوە کۆدەکاتەوە و ڕوونکردنەوەیەکی کورتە کە بۆچی تۆ بەدوای پەنابەریدا دەگەڕێیت.

  گرنگ: لەم داواکارییە سەرەتاییەدا باسی هەموو هۆکارەکانی گۆشەگیری بکە:

• ئاراستەی سێکسی و/یان ناسنامەی ڕەگەزی
• بۆچوونە سیاسییەکان
• چالاکییە ڕۆژنامەوانییەکان
• ئایین
• هەر هۆکارێکی تر

دوای داواکارییەکە، تۆ کۆپییەکی پرۆتۆکۆڵی بەرنامەی پەنابەری وەردەگریت.

یەکەم، نەمسا دیاری دەکات کە ئایا ئەوان بەرپرسیارن لە پشکنینی داواکارییەکەت لە ژێر ڕێسای بەڕێوەبردنی پەنابەری و کۆچکردن (AMMR – ڕێساکانی پێشووی دبلن).

AMMR چییە؟

ڕێسای بەڕێوەبردنی پەنابەری و کۆچکردن ڕێسای ئەوروپییە کە دیاری دەکەن کام وڵاتی ئەوروپی بەرپرسیارە لە پشکنینی داواکاری پەنابەریت.

پێوەرە سەرەکییەکان بریتین لە:

• کام وڵات ڤیزای تۆی دەرکردووە بۆ ئەوەی بچێتە ناوچەی شنگن
• یەکەمجار چوویتە ناو کام وڵاتەوە (کە سنووری شنگێنت لێبڕاوە)
• ئایا پێشتر لە وڵاتێکی تری ئەوروپیدا داوای مافی پەنابەریت کردووە

>> Scenario 1: Another country is responsible (“Green Card”)
If Austria decides another European country should examine your application:

• تۆ “کارتی سەوز”ت پێدەگات
• نەمسا دەست دەکات بە ڕاوێژکاری لەگەڵ ئەو وڵاتە سەبارەت بە گواستنەوەی تۆ
• ئەم پرۆسەیە دەتوانێت چەند مانگێک بخایەنێت

لەم ماوەیەدا، پشکنینی جەوهەری داواکاری پەنابەریت دەست پێناکات

>> سیناریۆی دووەم: نەمسا بەرپرسیارە (“کارتی سپی”)
ئەگەر نەمسا بەرپرسیارە (یان ئەگەر گواستنەوە بۆ وڵاتێکی تر ڕەت بکرێتەوە یان مەحاڵ بێت):

• تۆ “کارتی سپی”ت پێدەگات
• پشکنینی جەوهەری داواکاری پەنابەریت دەست پێدەکات
• چاوەڕێی چاوپێکەوتنی سەرەکیت لەگەڵ BFA دەکەیت
• کاتی چاوەڕوانی: پێشوەختە مەحاڵە بزانرێت

ئەگەر حزبێکی بانگهێشتکەرت هەیە:

If you entered on a visa that required someone to take responsibility (with a socalled “Verpflichtungserklärung”) for you, that party must fully support you until a final decision on your case.

ئەگەر بتوانی بە شێوەیەکی سەربەخۆ خۆت بپارێزیت:

Some applicants have their own means and don’t need assistance. For example as a student you can stay in your dormitory and you can keep your job or your stipend.

ئەگەر پێویستت بە پشتگیرییە:

تۆ پشتگیری لە ڕێگەی گروندڤێرگۆنگ (GVS) سیستەم – پشتگیری کۆمەڵایەتی بنەڕەتی کە بریتییە لە:

• خانووبەرە
• خواردن
• چاودێری پزیشکی
• پێداویستییە سەرەتاییەکانی تر (بەرهەمی پاکوخاوێنی، جل و بەرگ و هتد)

گرنگ: سیستەمی GVS لە نێوان ویلایەتە فیدراڵییەکاندا دەگۆڕێت. ڕەنگە بارودۆخی ژیان جیاواز بێت بەپێی ئەوەی کە تۆ بۆ کام حاڵەت دیاری کراوە.

>> ڕاستەوخۆ دوای بەکارهێنان: تۆ لە کەمپی ترانزێتدا دانراوە بۆ سکرینکردنی کورت و پزیشکی (بۆ نموونە، پشکنینی سیل)

>> دوای ماوەیەک: تۆ لە یەکێک لە ویلایەتە فیدراڵیەکانی نەمسادا بۆ GVS دیاری کراوە

>> ئەرک: ناتوانیت پێشبینی ئەوە بکەیت کە تۆ بۆ کام ویلایەتی فیدراڵی دیاری دەکرێیت یان چ بارودۆخێکی تایبەتی ژیانت دەبێت. دابەشکردن لەسەر بنەمای بەردەستبوون و توانایە.

ژیان لە شوێنێکی تر:

پێویست ناکات تۆ بە تایبەتی لە شوێنی نیشتەجێبووندا بژیت کە دەسەڵاتداران تۆیان بۆ دیاری کردووە. هەرچۆنێک بێت:

• If you refuse to live there, you lose all GVS (basic social support) benefits
• You must then cover all expenses yourself 

گۆڕینی شوێنەکەت: گۆڕان لە ویلایەتێکی فیدراڵی بۆ ویلایەتێکی تر لەکاتی مانەوە لە GVS لە هەندێک حاڵەتدا ئەگەری هەیە بەڵام ئاڵۆزە و کات دەوێت.

ئەوەی ئێمە دەیکەین: ئێمە بەگشتی هەوڵدەدەین کڕیارەکانمان بگوازینەوە بۆ ڤیەنا، چونکە پایتەخت ژینگەیەکی سەلامەتتر و دەرفەتی زیاتر بۆ خەڵکی LGBTIQ پێشکەش دەکات کە کۆمەڵایەتی بکەن و یەکبگرن. بەڵام، ئێمە ناتوانین گرەنتی وەرگرتن لە GVS ی ڤیەنا بکەین – پێویستی بە ڕەزامەندی وەزارەتی ناوخۆ و ویلایەتە فیدراڵیەکان هەیە.

ئازادی جووڵە: There are no restrictions on movement within Austria. You can travel freely with your white card.

بەڵام لەبیرت بێت:

• پێویستە بگەڕێیتەوە بۆ و شەو لە شوێنی نیشتەجێبوونی GVS ی دیاریکراوت بەسەر بەریت
• گەشتەکانی دەرەوەی وڵات پێویستیان بە مۆڵەتی تایبەت هەیە لە لایەن دەسەڵاتدارانەوە

سیستەمی پشتگیری کۆمەڵایەتی بنەڕەتی (GVS) بیمەی تەندروستی لەخۆدەگرێت. وەک پەناخوازی پەنابەر، دەستت دەگاتە:

خزمەتگوزاری پزیشکی:

• پزیشکی گشتی (پزیشکی ماڵ)
• پسپۆڕان
• تاقیکردنەوەکانی دەستنیشانکردن
• چارەسەری نەخۆشخانەیی (بارەپێگەیشتوو یان نەخۆشخانەی پلان بۆ داڕێژراو، نەشتەرگەری)
• دەرمان

پشتگیری زمان:

• زۆرجار لە کاتی سەردانی پزیشکی و مانەوە لە نەخۆشخانە وەرگێڕەکان دابین دەکرێن
• ئەمەش دڵنیای دەدات کە زانیارییە پزیشکییە گرنگەکان بە وردی دەگەیەنرێن

تەندروستی دەروونی:

• بەو پێیەی پەناخوازان زۆرجار ڕووداوی زەبربەخشیان بەسەر هاتووە، هەروەها دەستت بە پشتگیری دەروونیش دەگات

کەی دەتوانم دەست پێ بکەم؟

دەتوانیت بەدوای پشتگیریدا بگەڕێیت بۆ ناسنامەی ڕەگەزی خۆت ڕاستەوخۆ دوای پێشکەشکردنی داواکاری پەنابەریت. پێویست ناکات چاوەڕێی بڕیاری کۆتایی بکەیت.

پشتگیری پزیشکی بۆ گواستنەوە

ئەگەر لە ئێستاوە هۆرمۆنەکان دەخۆیت:

ئێمە یارمەتیدەرین بۆ دڵنیابوون لە بەردەوامبوونی دەستڕاگەیشتن بە دەرمانەکان:

• ئێمە چاوپێکەوتن لەگەڵ پزیشکە تایبەتمەندەکان ڕێکدەخەین (بۆ نموونە، تیمپراکسی برێینێکەر)
• ئێمە بەردەوامیی چارەسەری جێگرەوەی هۆرمۆنەکانت (HRT)
• ئێمە پشتگیریتان دەکەین لە دەستگەیشتن بە دەرمانەکانتان لە ڕێگەی سیستەمی چاودێری تەندروستیەوە

ئەگەر دەتەوێت دەست بکەیت بە چارەسەری جێگرەوەی هۆرمۆن (HRT):

لە نەمسا، بۆ دەستپێکردنی HRT بە شێوەیەکی گشتی پێویستت بە سێ هەڵسەنگاندنی پزیشکی هەیە:

• هەڵسەنگاندنی چارەسەری دەروونی
• هەڵسەنگاندنی دەروونی
• هەڵسەنگاندنی هێلکەدان

ئیستسنای گرنگ: ئەگەر تۆ دەستنیشانکردنی ئینتەرسێکست هەیە، پێویستت بەم هەڵسەنگاندنە زیادانە نییە بۆ HRT.

ئێمە ڕێنماییتان دەکەین لەم پرۆسەیەدا و یارمەتیت دەدەین لە دەستگەیشتن بەم هەڵسەنگاندنانە.

ئەگەر پێشتر نەشتەرگەری دووپاتی ڕەگەزیتان بۆ کراوە:

ئێمە یارمەتیت دەدەین لە دەستگەیشتن بە چاودێری بەدواداچوون، لەوانە:

• پێداویستییە پزیشکییەکان (بۆ نموونە، دیلاتەرەکان بۆ پاراستنی کەناڵی زێ دوای نەشتەرگەری)
• پشکنین لەگەڵ پسپۆڕان
• هەر پشتگیرییەکی پزیشکی پێویست

خانووبەرە و سەلامەتی

ئێمە کاردەکەین بۆ ئەوەی ئێوە لە شوێنی نیشتەجێبوون دابنێین کە هەست بە سەلامەتی و ئاسوودەی بۆ ئێوە دەکات. ئێمە پرسیار دەکەین دەربارەی ئارەزووەکانت (بۆ نموونە، ژیان لەگەڵ کەسانی ترانس، لەگەڵ کەسانی CIS LGBTIQ، یان لە کۆمەڵگەیەکی تێکەڵاو) و داکۆکی لە جێگیرکردنی گونجاو لە ناو بژاردە بەردەستەکاندا.

نهێنی تۆ: ئێمە ناو و ناوی هەڵبژێردراوی ئێوە لە هەموو بەڵگەنامە ناوخۆییەکانمان بەکاردەهێنین و لیستە ئامادەبوونەکان ڕێکدەخەین بۆ ئەوەی ناسنامەکەت ڕەنگبداتەوە.

ناسنامەی ڕەگەزی لە کەیسی پەنابەری خۆتدا

ئایا ناسنامەی ڕەگەزی تۆ پەیوەندی بە داواکاری پەنابەری تۆوە هەیە؟

بەڵێ. گۆشەگیری لەسەر بنەمای جێندەر وەک بنەمایەک بۆ پەنابەری لە نەمسا ناسراوە.

ئەمەش بریتییە لە:

• گۆشەگیری چونکە تۆ ڕەگەزگۆڕاو، ئینتەرسێکس، یان نا-دوانەیی
• توندوتیژی یان هەڕەشە لەسەر بنەمای ناسنامەی ڕەگەزی یان دەربڕینەکەت
• جیاکاری کە ڕێگریت لێدەکات بە سەلامەتی وەک خودی ڕەسەنی خۆت بژیت
• دەستێوەردانی پزیشکی زۆرەملێ (بەتایبەت پەیوەندیدارە بۆ کەسانی ئینتەرسێکس)

دانپێدانانی جێندەری یاسایی (PersonEstandsänderung)

ئایا دەتوانم ڕەگەز و ناوی یاسایی خۆم لە نەمسا بگۆڕم؟

بەڵێ. دوای وەرگرتنی بڕیاری پەنابەری ئەرێنی یان پاراستنی یارمەتیدەر، دەتوانیت داواکاری پێشکەش بکەیت بۆ گۆڕینی نیشاندەر و ناوە یاساییەکەت.

مەرجەکان:

بۆ گۆڕینی نیشاندەری ڕەگەزی خۆت لە بەڵگەنامە فەرمییەکاندا، پێویستت بە:

>> هەڵسەنگاندنی چارەسەری دەروونی (لە ٦ مانگ گەورەتر نییە) کە پشتڕاستی دەکاتەوە:

• خۆناساندنێکی ڕوون بە ڕەگەزی دروستت
• گونجاندن لەگەڵ دەرکەوتنی دەرەکی ڕەگەزی دڵخوازت
• ئەگەری زۆر کە هەستی سەربەخۆیی ڕەگەزی تۆ نەگۆڕێت

گرنگ: دەستنیشانکردنی فەرمی (F64.0) لە نەمسادا پێویست نییە.

>> بڕوانامەی لەدایکبوون

• If you don’t have your birth certificate and cannot contact your home country, we can help you apply for a substitute document (Nachbeurkundung) through Vienna’s registry office.

بەڵێ. نەمسا پشتگیرییەکی گشتگیر بۆ چارەسەرکردن و خۆپاراستن لە ئایدز پێشکەش دەکات.

پشکنین بۆ نەخۆشییە گواستراوەکانی سێکسی (هەوکردنی سێکسی گواستراوە):

ئەوەی پێشکەشی دەکەین:
پێکەوە لەگەڵ ئایدز هیلف وین، ئێمە تاقیکردنەوەی کۆمەڵایەتی بۆ نەخۆشییە گواستراوەکانی نەخۆشییە گواستراوەکان لە بنکەی کەیر دابین دەکەین.

چۆن کاردەکات:
ساڵانە نزیکەی دوو جار تاقیکردنەوەی کۆمەڵگا لە ئۆفیسەکەمان ئەنجام دەدەین. دەتوانن بەروارەکان لە سۆشیال میدیاکەمان بدۆزنەوە.

If you want to get tested inbetween get a free voucher at Queer Base – come to our office and pick up a voucher. Use the voucher at AIDS Hilfe Wien for free or reduced-cost testing
پشکنینەکان بۆ ئایدز، ئاوسانی جگەری جۆری B & C، سفلیس، کلامیدیا، و گۆنۆڕیا (Tripper) بەردەستە.

With a Queer Base voucher, these tests can be obtained free of charge.

هیچ بیمەیەک پێویست نییە بۆ تاقیکردنەوە لە ڕێگەی ئەم بەرنامەیەوە.

چارەسەری HIV (چارەسەری دژەڤایرۆس):

ئەگەر بیمەی تەندروستیتان هەیە:

• چارەسەری دژە ڤایرۆسی HIV بە تەواوی لەلایەن بیمەی تەندروستی تۆوە دەگرێتەوە
• ئەمە لە کاتی ڕێکاری پەنابەری (لە ڕێگەی GVS) و دوای بڕیارێکی ئەرێنی کاردەکات

ئەگەر بیمەت نییە:

• دەستبەجێ پەیوەندیمان پێوە بکە
• ئێمە یارمەتیت دەدەین لە دەستگەیشتن بە چارەسەر
• دەرمانی HIV بە چاودێری تەندروستییەکی بنەڕەتی دادەنرێت

دۆخی HIV و پەنابەری:

زانیاری یاسایی گرنگ:

بۆ هەندێک وڵاتی بنەڕەتی، تووشبوون بە HIV دەتوانێت کاریگەری لەسەر چانسی وەرگرتنی تۆ هەبێت پاراستنی یارمەتیدەر (جۆرێک لە پاراستن ئەگەر تۆ شایستەی پەنابەری تەواو نەبیت).

ئەمە مانای چییە:

• ئەگەر لە وڵاتی خۆتدا ناتوانیت چارەسەری HIV ی پێویست وەربگریت
• ئەمەش ڕەنگە کەیسەکەت بەهێز بکات بۆ پاراستنی یارمەتیدەر
• ڕاپۆرت و بەڵگەنامە پزیشکییەکان گرنگن

ئامۆژگاریمان: ئەگەر تۆ HIV پۆزەتیڤیت، نوێنەری یاسایی خۆت ئاگادار بکەرەوە تا بتوانن ئەمە لە کەیسی پەنابەریتدا لەبەرچاو بگرن.

خۆپاراستن لە ئایدز (PREP):

ئامادەکاری چییە؟

ئامادەکاری (پاراستنی پێش بەرکەوتن) دەرمانێکە کە خەڵکی ئایدز دەتوانن بیخۆن بۆ ڕێگریکردن لە تووشبوون بە ڤایرۆسی ئایدز. کاتێک بە دروستی وەربگیرێت، PrEP زۆر کاریگەرە – لانیکەم بەقەد کۆندۆم کاریگەرە لە ڕێگریکردن لە HIV.

چۆن لە نەمسا ئامادەکاری بەدەست بهێنین:

ئەگەر بیمەی تەندروستیتان هەیە:

• لە 1ی نیسانی 2024ەوە، پرێپ بەشێکی لە نەمسا دەگەڕێتەوە
• گەڕاندنەوەی پارە: تا ٦٠ یۆرۆ/مانگانە بۆ دەرمان
• پڵەس: 25 یۆرۆ بۆ هەر چارەگێک بۆ ڕاوێژکاری پزیشک
• دەتوانیت داوای گەڕاندنەوەی پارە بکەیت وەک ئەوەی بۆ پزیشکی تایبەت بیلسیف دەیکەیت بیمەی تەندروستی نییە:
• پەیوەندیمان پێوە بکەن یان ئایدز هیلف وین
• ئێمە دەتوانین یارمەتیت بدەین لە دەستگەیشتن بە ئامادەکاری

>> لەگەڵ هاوسەرێکی فەرمی یان هاوبەشی یاسایی:

مافەکانی تۆ:

• دەوڵەت دەبێت ڕێز لە ژیانی خێزانەکەت بگرێت
• لە کاتی پرۆسەی پەنابەریدا جیا نابیتەوە
• پێکەوە دەژین

گرنگە بزانیت:

• داواکارییەکانتان بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بە هاوبەشی لەبەرچاو ناگیرێن
• ئەگەر هاوسەرەکەت مافی پەنابەری پێبدرێت و تۆش ڕەت بکرێتەوە، تۆ بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی دەرنەدەکرێیت
• بەڵام بەردەوامی مانەوەت بەندە بە دۆخی هاوسەرەکەتەوە

>> لەگەڵ خۆشەویست/هاوڕێی کچ (بە فەرمی تۆمارکراوە):

تەحەداکە:

• بەبێ تۆمارکردنی فەرمی، دەسەڵاتداران دەتوانن تۆ بۆ ویلایەتە جیاوازەکانی فیدراڵی دیاری بکەن
• لەوانەیە تۆ لەیەکتر جیا بیتەوە
• لەوانەیە داواکارییەکانتان بە جیا لەبەرچاو بگیرێن
• بەڵام دەتوانیت وەک شایەتحاڵ لە کەیسەکانی یەکتردا خزمەت بکەیت

ئەوەی ئێمە دەیکەین: ئێمە هەوڵدەدەین ئەم جۆرە هاوسەرانە یەکبخەین و بیانگوازینەوە بۆ هەمان دەوڵەتی فیدراڵی (بەزۆری ڤیەنا) بۆ ئەوەی بتوانیت پێکەوە بەردەوام بیت لە ژیان.

چاوپێکەوتنی پەنابەری لە BFA (نووسینگەی فیدراڵی بۆ کۆچبەری و پەنابەری) گرنگترین هەنگاوە لە ڕێکاری پەنابەری تۆدا.

چی ڕوودەدات:

• چاوپێکەوتنەکە دەتوانێت چەند کاتژمێرێک بخایەنێت یان پێویستی بە چەندین سەردانە
• تۆ هەموو بەڵگەنامە و بەڵگە پشتگیرییەکان (وێنەکان، ڤیدیۆ، نامەنووسی و هتد) پێشکەش دەکەیت.
• وەرگێڕێک لە نێوان زمان و ئەڵمانییەکەت وەرگێڕدراوە
• ئەفسەری پەنابەری هەموو شتێک بە وردی تۆمار دەکات

بۆچی گرنگە:
ئەو بڕوایەی کە لە کاتی چاوپێکەوتنەکەدا دروستی دەکەیت، تا ڕادەیەکی زۆر کاریگەری لەسەر بڕیاری پێدانی پەنابەریتان هەیە. ئەفسەری کۆچکردن دیاری دەکات کە ئایا چیرۆکەکەت جێی متمانەیە و ئایا شایەنی پاراستنە.

>> چۆن ئامادە بکەین:

پێشنیاری ئێمە:
بە وردی ئامادەی بکە بۆیە چیرۆکەکەت ئەوەیە:

• ڕوون
• وردەکاری
• قەناعەت پێکەر
• هاوڕێک
• کۆهێرنت

دوای چاوپێکەوتنەکە:

• وەرگێڕەکە بە شێوەی زارەکی وەرگێڕانی چاوپێکەوتنەکە بۆ تۆ وەرگێڕاوە
• تۆ و نوێنەری یاسایی خۆت دەتوانن چاکسازی بکەن
• دوای ئەوەی واژۆت کرد، کۆپییەکی ترانسکریپتەکەت پێدەگات

دەتوانن بیهێنن:

کەسێکی متمانەپێکراو:

• بۆ پشتگیری ئەخلاقی
• ناتوانن دەستوەردان بکەن، پرسیار بکەن، یان قسە لەگەڵ ئەفسەرەکە بکەن
• ناتوانن تێبینی لەسەر پرۆتۆکۆڵەکە بکەن

نوێنەری یاسایی:

• پێویستە بریکاری هەبێت
• دەتوانێت هەر رێوشوێنێکی یاسایی لە بەرژەوەندی تۆدا بگرێتەبەر
• دەتوانێت پرسیارت لێ بکات و وردەکارییەکان ڕوون بکاتەوە
• دەتوانێت پێشنیارەکان پێشکەش بە ئەفسەری پەنابەری بکات
• دەتوانێت تێبینی لەسەر پرۆتۆکۆڵەکە بکات

>> لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا دوای چاوپێکەوتنەکە: تۆ (یان نوێنەرەکەت) دەتوانیت بەیاننامەیەک پێشکەش بکەیت سەبارەت بە کەیسەکەت.

ئەمە:

• ڕاستییەکان کورت دەکاتەوە
• چیرۆکەکەت بە دۆخی وڵاتی خۆتەوە دەبەستێتەوە
• بەزۆری لەلایەن نوێنەری یاسایی خۆتەوە ئامادە دەکرێت

ئەوەی ئێمە دەیکەین: کوێر بنکە ئەم لێدوانانە بۆ کڕیارەکانمان ئامادە دەکات ئەگەر ئێمە نوێنەرایەتیان بکەین.

>> بەڵگەی زیادە:

لەم ماوەیەدا دەتوانن پێشکەشی بکەن:

• نامەی پشتگیری
• ڕاپۆرتەکانی ئەم دواییەی وڵات
• ڕێکخراوی مافی مرۆڤ ڕاپۆرت سەبارەت بە وڵاتی زێدی خۆت

بڕیارەکە:

دوای وادەی دیاریکراو بۆ پێشکەشکردنی لێدوان و بەڵگە، ئەفسەری کۆچ بڕیار دەدات:

• بەخشینی پەناگە، یان
• رەتیکردنەوە رەگەز

هێڵی کاتی: ئەمەش دەتوانێت چەند هەفتەیەک یان تەنانەت چەند مانگێک بخایەنێت. بەداخەوە ناتوانیت پێشوەختە کاتی ورد بزانیت.

>> بڕیارێکی BFA کۆتایی نییە. تۆ مافی تانەدانت هەیە.

پرۆسەی تانەدان:

هێڵی کاتی: تۆ هەیە 28 ڕۆژ لە وەرگرتنی بڕیاری BFA بۆ تانەدان لە BVWG (دادگای کارگێڕی فیدراڵی).

چی ڕوودەدات:

• دادگا دانیشتنێک لەگەڵ تۆ ئامادەیە (هاوشێوەی چاوپێکەوتنی BFA)
• دادگا پرسیار لە تۆ و پێداچوونەوە بە تەواوی کەیسەکەت
• دادگا دەتوانێت شایەتحاڵەکان بانگ بکات
• دوای دانیشتنەکە دادگا بڕیارێک دەدات

چەندی دەوێت: چەند مانگێک تا زیاتر لە ساڵێک (ناتوانرێت پێشوەختە بزانرێت)

دوای بڕیارەکە:

• بڕیارەکە بۆت دەنێردرێت
• یەکسەر کاریگەر دەبێت
• دەتوانرێت تانە لە دادگا باڵاکان بدرێت

>> ئەگەر BVWG داواکارییەکەت ڕەتکردەوە:

بڕیارەکە دەستبەجێ کاریگەر دەبێت. دوو بژاردەت هەیە:

بژاردەی یەکەم: تانە لە

• پێویستە لە ماوەی دیاریکراودا نەمسا بەجێبهێڵیت

بژاردەی دووەم: تانەدان لە دادگا باڵاکان

• تانەدان لە VFGH (دادگای دەستووری) یان VWGH (دادگای کارگێڕی)، یان هەردووکیان
• داوا لەم دادگایانە بکەن کە ئەرکی بەجێهێشتنی نەمسا ڕابگرن
• ئەگەر بەخشرابێت، لەوانەیە لە نەمسا بمێنیتەوە لەکاتێکدا کەیسەکەت لەبەرچاو دەگیرێت

پێداویستییە گرنگەکان:

تانەدان لە دادگا باڵاکان:

• تەنها دەتوانرێت لەلایەن پارێزەرانەوە تۆمار بکرێت (پارێزەر لە یاسا)
• هەموو ئینکارییەکی BVWG زەمینەی بۆ تانەدان نییە
• بەگشتی چەندین مانگ دەخایەنێت، زۆرجار ساڵان
• ناتوانرێت زیاتر تانە بدرێت (ئەمە دادگا باڵاکانن)

ئەوەی ئێمە دەیکەین: ئەگەر ئێمە پێمان وایە کەیسەکەت چانسێکی گونجاوی هەیە، هەوڵدەدەین پارێزەرێک بدۆزینەوە کە ئامادەبێت یارمەتی پرۆ بۆنۆ بدات (بەخۆڕایی). بەڵام ناتوانین بەهۆی سنوورداربوونی سەرچاوەکانەوە گەرەنتی یارمەتی لە دادگا باڵاکان بکەین.

گلەیی نێودەوڵەتی:

ئەگەر پێت وایە دەسەڵاتدارانی نەمسا مافی تۆیان پێشێل کردووە، دەتوانیت سکاڵای تاکەکەسی لە دەزگا نێودەوڵەتییەکان تۆمار بکەیت:

• دادگای مافی مرۆڤی ئەوروپا
• لیژنەی مافی مرۆڤی نەتەوە یەکگرتووەکان
• دامەزراوە نێودەوڵەتییەکانی تر

بەڵێ، لە حاڵەتە نائاساییەکاندا، ڕەنگە داواکاری پەنابەریت بەبێ پێداچوونەوەی جەوهەری ڕەت بکرێتەوە.

>> هۆکارەکانی ئینکاری دەستبەجێ:

ئەگەر تۆ:

• تاوانێکی جددی ناسیاسی ئەنجامدا پێش ئەوەی بگاتە نەمسا
• سزای دادگای بیانی بە تاوانێکی قورس (کە لە نەمسا وەک خۆی دان بەوەدا دەنرێت) سزا بدرێت.
• لەلایەن دادگای نەمساییەوە سزایەکی لەو شێوەیە وەردەگرێت
• ڕەفتاری تاوانەکانت مەترسی لەسەر سەلامەتی گشتی دروست دەکات

>> گرنگ:

هەر لەبەر ئەمەشە کە زۆر گرنگە:

• پابەند بە یاساکانی نەمسا لە کاتی پرۆسەی پەنابەریدا
• خۆت بەدوور بگرە لە هەر ڕەفتارێکی نایاسایی
• بە تایبەتی خۆت بەدوور بگرە لە هەر ڕەفتارێکی تاوانکاری

پیرۆزە! ئێستا دەتوانیت دەست بکەیت بە بنیاتنانی ژیانی تەواو و سەربەخۆت لە نەمسا.

>> باری یاسایی:

بەڵگەنامەکانی ناسنامە:

• تۆ ناسنامەی فەرمی بۆ گەشتکردن لە ناو ئەوروپا وەردەگریت
• دەتوانن بەڵگەنامەی گەشتیاری کۆنگرە بۆ گەشتکردن لە سەرانسەری جیهان وەربگرن (بە ڤیزەی پێویست)

>> خانوو:

ماوەی گواستنەوە:

• دەتوانیت بەردەوام بیت لە وەرگرتنی پشتگیری کۆمەڵایەتی بنەڕەتی (GVS) بۆ **4 مانگ**ی زیادە**
• هەمان خزمەتگوزاری و پشتگیری لە کاتی پرۆسەی پەنابەریدا
• دوای ٤ مانگ: دەبێت بە شێوەیەکی سەربەخۆ خانووبەرە بدۆزیتەوە و خۆت تێچوونەکان دابین بکەیت

>> کار و داهات:

کار:

• دەتوانیت بە فەرمی کار بکەیت یان بەشداری بکەیت لە هەر چالاکیەکی پارەدار

ئەگەر داهاتت نییە:

• داوای کەمترین یارمەتی کۆمەڵایەتی بکە (MindestSicherung)
• یارمەتی نەختینەیی و بیمەی تەندروستی لەخۆدەگرێت
• بە شێوەیەکی ئاسایی بەسە بۆ شوێنی نیشتەجێبوون و خواردن و پێداویستییە سەرەتاییەکان

>> پشتگیری لە یەکگرتن:

لە ÖIF ناوت تۆمار بکە:

• گرێبەستی یەکگرتنەکەت واژۆ بکە
• بەشداری لە خولی یەکگرتنەکەت بکە
• یارمەتی وەربگرە لە پۆلەکانی ئەڵمانی

خزمەتگوزاری دامەزراندن (AMS):
بۆ وەرگرتنی MindestSicherung، پێویستە پەیوەندی بە AMS بکەیت، کە:

• پشتڕاستی دەکاتەوە کە تۆ هیچ دامەزراندن و داهاتێکت نییە
• یارمەتیت دەدات لە دۆزینەوەی کار
• خولی زمانی ئەڵمانی دابین دەکات
• یارمەتی وەرگێڕان و پشتڕاستکردنەوەی بڕوانامەکانت/دیپلۆماکانت دەدات
• خولی پیشەیی و خولی یەکگرتن پێشکەش دەکات

وەڵامی کورت:

لە کاتی پرۆسەی پەنابەریدا، دەرفەتی زۆر سنووردارت هەیە بۆ کارکردن.

>> یاساکان:

٣ مانگی یەکەم:

• تۆ بە تەواوی قەدەغەیە لە کارکردن

دوای ٣ مانگ:

You need a work permit. In practice, permits are mostly issued only for:

• کاری وەرزی لە کشتوکاڵدا
• کاری وەرزی لە گەشتیاری
• کاری سێکسی
• وە تەنها ئەگەر هیچ نەمسایەک یان بیانییەکان کە مۆڵەتی کارکردنیان هەبێت بۆ ئەو کارە لەبەردەستدا نەبێت

>> هەڵبژاردەکانی تری کارکردن:

چالاکییەکانی سوودی گشتی:

• خزمەتگوزاری بچووک بۆ دەسەڵاتدارانی فیدراڵی، پارێزگا، یان شارەوانی
• بۆ وەرگرتنی پارەی هێما
• دەرفەتەکان سنووردار دەکرێن
• بەندە بە پێداویستی و بەردەستبوونی لە ناوچەکەتدا

ئەنجام: دامەزراندنێکی فەرمی بە تەواوی کات لە کاتی پرۆسەی پەنابەریدا نزیکە لە مەحاڵ.